اپلیکیشن اندروید
بنا۳۶۰مقررات ملی ساختمان، آزمون نظام مهندسی و ابزار مهندسان در یک اپ
مقررات ملی ساختمان
مباحث مقررات ملی ساختمان را سریع‌تر پیدا کنید، میان بخش‌ها حرکت کنید و نکات موردنیاز پروژه یا آزمون را در بنا۳۶۰ نگه دارید.
متره و برآورد
با ابزارهای متره و برآورد بنا۳۶۰، محاسبات پرتکرار پروژه را منظم‌تر انجام دهید و مقدارهای موردنیاز را سریع‌تر به دست آورید.
محاسبه‌گرهای مهندسی
تبدیل واحد، محاسبات هندسی، فاصله زمانی و ابزارهای فنی موردنیاز مهندسان ساختمان را در اپلیکیشن بنا۳۶۰ همراه داشته باشید.
آزمون نظام مهندسی
برای آزمون ورود به حرفه مهندسان تمرین کنید، پاسخ‌ها را مرور کنید و هم‌زمان به منابع و مباحث مرتبط در بنا۳۶۰ دسترسی داشته باشید.
قوانین ساخت‌وساز
قوانین و مواد مرتبط با ساخت‌وساز را موضوعی مرور کنید و در کنار مقررات ملی ساختمان و ابزارهای فنی بنا۳۶۰ به کار بگیرید.
یادداشت‌ها و موارد ذخیره‌شده
بندهای مهم مقررات، مواد قانونی و یادداشت‌های مهندسی خود را در بنا۳۶۰ نگه دارید تا برای پروژه یا مرور آزمون دوباره پیدا شوند.
۲۳ مبحث
مقررات ملی
۶ مسیر
تخصصی در یک اپ
۲ فروشگاه
دانلود رسمی
۲۳ مبحث
مقررات ملی ساختمان
۵۰+ ابزار
محاسبه و تبدیل تخصصی
یک مسیر
از یادگیری تا آزمون
تازه‌ها
اخبار بنا۳۶۰
ژورنال تخصصی
ساختمان‌های لوکس جهان
نگاهی مهندسی و معماری به برج‌ها و پروژه‌های لوکس شاخص دنیا.
۸ آبان ۱۴۰۵
پایش دینامیکی پل فولادی با کرنش‌سنج ارزان؛ نمونه گرانادا
در یک پل عابر فولادی در گرانادا، کرنش‌سنج‌های ارزان مبتنی بر آردوینو هر شش مود کلی دهانه اصلی را مانند شتاب‌سنج شناسایی کردند.
۶ آبان ۱۴۰۵
آرماتور خودکار بتن چاپ سه‌بعدی؛ سامانه R3DCP ایتالیا و ژاپن
دانشگاه صنعتی تورین و دانشگاه توهوکو با میخ‌های فولادی ۵ میلی‌متری بین لایه‌های چاپ، بتن چاپی را مسلح می‌کنند؛ تیر مسلح بیش از ۵۰ کیلونیوتن تحمل کرد.
۶ آبان ۱۴۰۵
اتصال‌های لرزه‌ای X-LAM؛ هولددان SHD و نبشی SHLS
آزمایش‌های پلی‌تکنیک میلان نشان داد هولددان‌های سنتی با مهار بتنی در نیمی از بار می‌شکنند؛ اتصال‌های SHD و SHLS شکست را به فولاد و پیچ می‌برند.
مقررات ملی ساختمان
۲۳ مبحث، هرکدام در یک نگاه.
خلاصه‌ای از موضوع هر مبحث مقررات ملی ساختمان؛ برای رسیدن سریع‌تر به بخشی که به آن نیاز دارید.
تعاریف
مبحث اول مقررات ملی ساختمان به تعریف اصطلاحات و واژه‌های مشترکی می‌پردازد که در سراسر ۲۲ مبحث دیگر استفاده می‌شوند. هدف اصلی این مبحث، یکدست‌سازی زبان فنی میان طراحان، مجریان، ناظران و مراجع صدور پروانه است؛ به‌طوری‌که یک واژه در همه مباحث معنای واحدی داشته باشد و از برداشت‌های متفاوت جلوگیری شود. در این مبحث، اجزای ساختمان (مانند دیوار باربر، جان‌پناه، زیرزمین، پیلوت)، انواع فضاها (مسکونی، اداری، عمومی)، و نقش عوامل پروژه (مالک، طراح، ناظر، مجری، پیمانکار) به‌صورت دقیق تعریف شده‌اند. همچنین مفاهیم پایه‌ای مانند سطح اشغال، تراکم ساختمانی، ارتفاع مجاز و مساحت زیربنا در همین مبحث معنا می‌شوند. اهمیت عملی این مبحث در آن است که هرگونه اختلاف تفسیر در بندهای فنی سایر مباحث، معمولاً با رجوع به تعاریف مبحث اول رفع می‌شود. برای مهندسان تازه‌کار یا دانشجویانی که می‌خواهند وارد حوزه اجرا یا نظارت ساختمان شوند، مطالعه این مبحث پیش‌نیاز درک صحیح مباحث فنی‌تر بعدی است.
نظامات اداری
مبحث دوم به نظامات اداری ساختمان اختصاص دارد و چارچوب قانونی مسئولیت‌ها، صلاحیت‌ها و فرآیند کنترل ساختمان از مرحله طراحی تا بهره‌برداری را مشخص می‌کند. این مبحث نقش هر یک از عوامل درگیر در پروژه ساختمانی — مالک، طراح، ناظر، مجری و سازمان‌های نظارتی — و حدود مسئولیت قانونی هرکدام را تعریف می‌کند. بخش مهمی از این مبحث به فرآیند اخذ پروانه ساختمان، مراحل بازرسی و کنترل حین اجرا، و شرایط صدور گواهی پایان کار اختصاص دارد. همچنین ضوابط مربوط به صلاحیت حرفه‌ای اشخاص (مانند مهندسان دارای پروانه اشتغال) که مجاز به امضای مدارک فنی هستند، در این مبحث بیان شده است. از نگاه کاربردی، این مبحث برای مهندسان ناظر و مجری اهمیت ویژه‌ای دارد، چون حدود تعهدات قانونی و مسئولیت‌پذیری آن‌ها در قبال ایمنی و کیفیت ساختمان را روشن می‌کند. آشنایی با این مبحث همچنین به مالکان کمک می‌کند فرآیند قانونی ساخت‌وساز و نقش هر یک از طرف‌های درگیر را بهتر بشناسند.
حفاظت ساختمان‌ها در مقابل حریق
مبحث سوم مقررات ملی ساختمان با عنوان «حفاظت ساختمان‌ها در برابر حریق» یکی از حیاتی‌ترین مباحث از منظر ایمنی جانی ساکنان است. این مبحث ضوابط طراحی راه‌های خروج اضطراری، عرض و تعداد پله‌های فرار، و مسیرهای تخلیه ایمن ساختمان در هنگام وقوع حریق را مشخص می‌کند. بخش دیگری از این مبحث به مقاومت حریق اجزای ساختمانی می‌پردازد؛ از جمله میزان زمانی که دیوارها، سقف‌ها و درها باید در برابر آتش مقاوم بمانند تا زمان کافی برای تخلیه و امدادرسانی فراهم شود. ضوابط مربوط به سیستم‌های اعلام و اطفای حریق، دودکش‌های ایمنی و تهویه اضطراری نیز در همین مبحث تعریف شده‌اند. بخش پایانی مبحث به دسترسی نیروهای آتش‌نشانی و امداد می‌پردازد؛ از جمله عرض معابر مجاور ساختمان، فضای مانور خودروهای آتش‌نشانی و دسترسی به منابع آب اطفای حریق. رعایت این ضوابط به‌ویژه در ساختمان‌های بلندمرتبه و پرتردد (مانند مجتمع‌های تجاری و اداری) از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و معمولاً یکی از سخت‌گیرانه‌ترین بخش‌های کنترل نقشه در فرآیند صدور پروانه محسوب می‌شود.
الزامات عمومی ساختمان
مبحث چهارم با عنوان «الزامات عمومی ساختمان» به ضوابط پایه‌ای طراحی معماری فضاهای ساختمان می‌پردازد که مستقل از نوع کاربری، باید در همه پروژه‌ها رعایت شوند. این مبحث ابعاد حداقل و حداکثر فضاها، ارتفاع مفید طبقات، و تناسب اندازه اتاق‌ها با کاربری آن‌ها را مشخص می‌کند. بخش قابل توجهی از این مبحث به مسیرهای دسترسی درون ساختمان اختصاص دارد: عرض راهروها، شیب و عرض رمپ‌ها، ابعاد پله‌های داخلی، و ارتفاع جان‌پناه‌ها. همچنین ضوابط مربوط به دسترسی معلولان و جانبازان (مانند رمپ ورودی و سرویس بهداشتی ویژه) در این مبحث تعریف شده است. نورگیری طبیعی، تهویه فضاها، و حداقل سطح پنجره نسبت به مساحت اتاق نیز از دیگر موضوعات این مبحث هستند که مستقیماً بر کیفیت زندگی ساکنان ساختمان اثر می‌گذارند. از آنجا که این ضوابط تقریباً در طراحی هر ساختمانی کاربرد دارد، مبحث چهارم یکی از پرمراجعه‌ترین مباحث در میان مهندسان معمار و طراحان است.
مصالح و فرآورده‌های ساختمانی
مبحث پنجم به «مصالح و فرآورده‌های ساختمانی» می‌پردازد و معیارهای فنی برای انتخاب، پذیرش و کاربرد صحیح مصالح در ساخت‌وساز را تعیین می‌کند. این مبحث مشخصات فنی موادی مانند سیمان، فولاد، آجر، شیشه، عایق‌ها و رنگ‌های ساختمانی را در بر می‌گیرد و استانداردهای کیفی لازم برای هر دسته از مصالح را بیان می‌کند. یکی از بخش‌های مهم این مبحث، معیارهای آزمایش و کنترل کیفیت مصالح پیش از مصرف در پروژه است؛ به‌عبارت دیگر، چه آزمایش‌هایی باید روی یک محموله سیمان یا میلگرد انجام شود تا تأیید شود که مطابق استاندارد ملی است. همچنین شرایط انبارش صحیح مصالح، از جمله حفاظت در برابر رطوبت و آسیب فیزیکی، در این مبحث پوشش داده شده است. این مبحث برای مهندسان ناظر و کارشناسان کنترل کیفیت اهمیت ویژه‌ای دارد، چون مرجع اصلی برای رد یا تأیید مصالح ورودی به کارگاه محسوب می‌شود. استفاده از مصالح نامرغوب یا فاقد استاندارد، یکی از شایع‌ترین دلایل بروز مشکلات سازه‌ای و کیفی در ساختمان‌ها است که این مبحث تلاش می‌کند از آن جلوگیری کند.
بارهای وارد بر ساختمان
مبحث ششم با عنوان «بارهای وارد بر ساختمان» مبانی محاسباتی تعیین نیروهایی است که یک ساختمان در طول عمر مفید خود باید تحمل کند. این بارها شامل بار مرده (وزن ثابت اجزای ساختمان)، بار زنده (وزن اشیا و افراد در حال استفاده از فضا)، و بارهای محیطی مانند باد، برف و زلزله می‌شوند. این مبحث روش‌های محاسبه هر نوع بار را بر اساس موقعیت جغرافیایی، ارتفاع ساختمان، شکل معماری و کاربری فضا مشخص می‌کند. برای مثال، بار برف بر اساس منطقه اقلیمی پروژه متفاوت است و بار باد به ارتفاع و شکل آیرودینامیکی ساختمان بستگی دارد. ترکیب این بارها با یکدیگر، طبق ضرایب مشخصی که در این مبحث آمده، مبنای طراحی سازه در مباحث بعدی (مانند مبحث نهم و دهم) قرار می‌گیرد. از آنجا که خطای در برآورد بار می‌تواند مستقیماً به ناایمنی سازه منجر شود، این مبحث یکی از پایه‌ای‌ترین و حساس‌ترین مباحث برای مهندسان عمران و سازه است و پیش‌نیاز اصلی طراحی هر نوع سازه ساختمانی محسوب می‌شود.
ژئوتکنیک و مهندسی پی
مبحث هفتم به «ژئوتکنیک و مهندسی پی» اختصاص دارد و ضوابط شناخت خاک زیر ساختمان و طراحی سازه‌های زیرزمینی را تعیین می‌کند. پیش از هرگونه طراحی پی، باید مشخصات ژئوتکنیکی زمین از طریق گمانه‌زنی و آزمایش‌های آزمایشگاهی مشخص شود؛ این مبحث روش‌های استاندارد این شناسایی را بیان می‌کند. بخش دیگری از این مبحث به انواع پی (نواری، گسترده، شمعی) و معیارهای انتخاب نوع مناسب پی بر اساس نوع خاک، بار ساختمان و شرایط محیطی می‌پردازد. ظرفیت باربری مجاز خاک، نشست مجاز پی، و روش‌های تحلیل پایداری نیز از موضوعات کلیدی این مبحث هستند. ضوابط گودبرداری، از جمله پایدارسازی جداره‌های گود و رعایت فاصله ایمن از ساختمان‌های مجاور، بخش مهم دیگری از این مبحث را تشکیل می‌دهد؛ موضوعی که در پروژه‌های شهری با تراکم بالا و فاصله کم از ساختمان‌های همسایه، اهمیت ایمنی زیادی پیدا می‌کند. این مبحث برای مهندسان ژئوتکنیک و سازه، مرجع اصلی طراحی زیرساخت ساختمان محسوب می‌شود.
طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی
مبحث هشتم ضوابط «طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی» را در بر می‌گیرد؛ یعنی ساختمان‌هایی که سازه اصلی آن‌ها از دیوارهای باربر آجری یا بلوکی تشکیل شده، نه اسکلت فلزی یا بتنی. این روش ساخت هنوز در بسیاری از مناطق کشور، به‌ویژه در ساختمان‌های کم‌ارتفاع و روستایی، رایج است. این مبحث نحوه محاسبه و طراحی دیوارهای باربر، ضخامت مجاز، و نسبت ارتفاع به ضخامت دیوار را مشخص می‌کند. بخش مهم دیگری از مبحث به کلاف‌بندی افقی و قائم اختصاص دارد؛ عنصری که برای افزایش یکپارچگی و مقاومت لرزه‌ای ساختمان‌های بنایی در برابر زلزله ضروری است. از آنجا که ساختمان‌های بنایی در زلزله‌های گذشته ایران آسیب‌پذیری بیشتری نسبت به سازه‌های اسکلت‌دار نشان داده‌اند، این مبحث تأکید ویژه‌ای بر جزئیات اجرایی صحیح، از جمله نحوه اتصال دیوارها به کلاف‌ها و رعایت حداکثر ابعاد مجاز بازشوها، دارد. رعایت دقیق این ضوابط نقش مهمی در کاهش خطرات لرزه‌ای ساختمان‌های بنایی ایفا می‌کند.
طرح و اجرای ساختمان‌های بتن‌آرمه
مبحث نهم به «طرح و اجرای ساختمان‌های بتن‌آرمه» می‌پردازد و یکی از پرکاربردترین مباحث برای مهندسان عمران است، چون بخش بزرگی از ساختمان‌های شهری ایران با سازه بتنی ساخته می‌شوند. این مبحث الزامات تحلیل و طراحی اعضای بتنی مانند ستون، تیر، دال و دیوار برشی را مشخص می‌کند. جزئیات آرماتورگذاری، از جمله قطر و فاصله میلگردها، طول گیرایی و همپوشانی میلگردها، و پوشش بتن روی آرماتور، بخش مهمی از این مبحث را تشکیل می‌دهد که رعایت دقیق آن مستقیماً بر مقاومت و دوام سازه اثر می‌گذارد. ضوابط مربوط به رفتار لرزه‌ای قاب‌های بتنی و الزامات ویژه در مناطق با خطر زلزله بالا نیز در این مبحث بیان شده است. بخش پایانی مبحث به فرآیند اجرایی بتن‌ریزی اختصاص دارد: طرح اختلاط بتن، نحوه قالب‌بندی، عمل‌آوری بتن پس از بتن‌ریزی، و آزمایش‌های کنترل کیفیت مانند آزمایش مقاومت فشاری نمونه‌های بتن. این مبحث یکی از مباحث مرجع اصلی برای مهندسان ناظر سازه در حین اجرای پروژه‌های بتنی است.
طرح و اجرای ساختمان‌های فولادی
مبحث دهم ضوابط «طرح و اجرای ساختمان‌های فولادی» را پوشش می‌دهد؛ روشی که به‌ویژه در ساختمان‌های بلندمرتبه، صنعتی و پروژه‌هایی با نیاز به دهانه‌های بزرگ کاربرد گسترده‌ای دارد. این مبحث اصول طراحی اعضای فولادی مانند تیر و ستون، و بررسی مقاومت آن‌ها در برابر بارهای وارده را مشخص می‌کند. جزئیات اتصالات، شامل اتصالات پیچی و جوشی، یکی از بخش‌های حساس این مبحث است؛ چون کیفیت اتصال میان اعضای فولادی نقش تعیین‌کننده‌ای در رفتار کلی سازه، به‌ویژه در برابر بارهای زلزله، دارد. استانداردهای مربوط به نوع و کیفیت جوشکاری، بازرسی جوش، و مشخصات پیچ‌های پرمقاومت نیز در این مبحث تعریف شده‌اند. بخش دیگری از مبحث به فرآیند ساخت در کارخانه، حمل قطعات به کارگاه، و نصب اسکلت فلزی اختصاص دارد؛ از جمله الزامات کنترل کیفیت در هر مرحله. با توجه به رشد استفاده از سازه‌های فولادی در پروژه‌های بزرگ شهری، این مبحث برای مهندسان سازه و اجرا اهمیت روزافزونی پیدا کرده است.
طرح و اجرای صنعتی ساختمان‌ها
مبحث یازدهم به «طرح و اجرای صنعتی ساختمان‌ها» اختصاص دارد؛ یعنی روش‌هایی که در آن‌ها بخش قابل‌توجهی از اجزای ساختمان (مانند پانل‌های پیش‌ساخته دیوار، سقف یا حتی واحدهای کامل حجمی) در کارخانه تولید و سپس در محل پروژه مونتاژ می‌شوند. این روش با هدف افزایش سرعت ساخت، کاهش خطای اجرایی و بهبود کنترل کیفیت توسعه یافته است. این مبحث انواع سامانه‌های ساخت صنعتی رایج، الزامات هماهنگی میان مرحله طراحی، تولید کارخانه‌ای و نصب در محل پروژه را مشخص می‌کند. از آنجا که در ساخت صنعتی، خطاهای کوچک در ابعاد قطعات می‌تواند در حین مونتاژ به مشکلات بزرگ تبدیل شود، دقت ابعادی و تلرانس‌های مجاز اهمیت ویژه‌ای در این مبحث دارند. کنترل کیفیت اجزای پیش‌ساخته، هم در کارخانه و هم پس از حمل و پیش از نصب، بخش دیگری از الزامات این مبحث است. با رشد تقاضا برای ساخت سریع‌تر و کاهش هزینه نیروی کار در پروژه‌های ساختمانی، این مبحث اهمیت روزافزونی در صنعت ساختمان کشور پیدا کرده است.
ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا
مبحث دوازدهم با عنوان «ایمنی و حفاظت کار در حین اجرای عملیات ساختمانی»، بر خلاف بسیاری از مباحث دیگر که به محصول نهایی ساختمان می‌پردازند، متمرکز بر ایمنی نیروی انسانی در طول فرآیند ساخت است. این مبحث الزامات ایمنی کارگاه، از جمله حصارکشی، علائم هشداردهنده و مسیرهای ایمن تردد در محوطه کارگاه را مشخص می‌کند. بخش مهمی از این مبحث به کارهای پرخطر اختصاص دارد: داربست‌بندی ایمن، کار در ارتفاع، حفاری و گودبرداری، و کار با تجهیزات سنگین مانند جرثقیل. برای هر یک از این فعالیت‌ها، الزاماتی از جمله استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (کلاه ایمنی، کمربند ایمنی، کفش ایمنی) و آموزش نیروی کار پیش‌بینی شده است. مدیریت خطرات ناشی از تجهیزات و مصالح موجود در کارگاه، از جمله انبارش ایمن مواد قابل‌اشتعال و کنترل تجهیزات برقی موقت، نیز بخشی از این مبحث است. با توجه به آمار بالای حوادث شغلی در صنعت ساختمان، این مبحث یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های مقررات ملی از منظر حفظ جان کارگران است.
طرح و اجرای تأسیسات برقی ساختمان‌ها
مبحث سیزدهم به «طرح و اجرای تأسیسات برقی ساختمان‌ها» می‌پردازد و ضوابط فنی سیستم توزیع برق، از ورودی اصلی ساختمان تا پریزها و کلیدهای هر واحد، را مشخص می‌کند. این مبحث نحوه محاسبه بار الکتریکی ساختمان، طراحی مدارها و انتخاب سطح مقطع مناسب سیم‌ها و کابل‌ها را پوشش می‌دهد. اتصال زمین و حفاظت الکتریکی، بخش بسیار مهمی از این مبحث است که مستقیماً به ایمنی جانی ساکنان مربوط می‌شود؛ از جمله الزامات نصب سیستم ارتینگ، کلیدهای حفاظت جان (RCD) و هماهنگی حفاظتی برای جلوگیری از برق‌گرفتگی و آتش‌سوزی ناشی از نقص برقی. روشنایی فضاهای داخلی و مشترک، طراحی تابلوهای برق و مسیرهای کابل‌کشی نیز از دیگر بخش‌های این مبحث هستند. با افزایش استفاده از تجهیزات الکتریکی در ساختمان‌های مدرن، از سیستم‌های هوشمند گرفته تا شارژ خودروهای برقی، این مبحث به‌طور مستمر با نیازهای جدید صنعت ساختمان به‌روزرسانی می‌شود.
تأسیسات مکانیکی
مبحث چهاردهم به «تأسیسات مکانیکی ساختمان» اختصاص دارد و الزامات طراحی، اجرا و نگهداری سیستم‌های گرمایش، سرمایش و تهویه مطبوع را مشخص می‌کند. این مبحث نحوه محاسبه بار حرارتی و برودتی ساختمان بر اساس اقلیم، جهت‌گیری و کاربری فضا را بیان می‌کند تا سیستم‌های مکانیکی متناسب با نیاز واقعی طراحی شوند. انواع سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی رایج، از رادیاتور و پکیج گرمایشی تا سیستم‌های مرکزی تهویه مطبوع، و ضوابط طراحی شبکه لوله‌کشی و کانال‌کشی هوا در این مبحث پوشش داده شده‌اند. تهویه مناسب فضاهای بسته، به‌ویژه آشپزخانه و سرویس‌های بهداشتی، نیز از موضوعات مهم این مبحث است. الزامات آزمایش و راه‌اندازی سیستم‌های مکانیکی پیش از بهره‌برداری، و برنامه نگهداری دوره‌ای آن‌ها برای حفظ عملکرد صحیح در طول عمر ساختمان، بخش پایانی این مبحث را تشکیل می‌دهد. طراحی صحیح تأسیسات مکانیکی، هم بر آسایش ساکنان و هم بر مصرف انرژی ساختمان تأثیر مستقیم دارد.
آسانسورها و پلکان برقی
مبحث پانزدهم ضوابط «آسانسورها و پلکان‌های برقی» را در بر می‌گیرد؛ تجهیزاتی که در ساختمان‌های بلندمرتبه و پرتردد، نقش کلیدی در دسترسی و جابه‌جایی ایمن افراد دارند. این مبحث الزامات جانمایی و ابعاد چاه آسانسور، اتاقک، و فضای موتورخانه را مشخص می‌کند. الزامات ایمنی آسانسور، از جمله سیستم‌های ترمز اضطراری، درهای ایمنی، تهویه چاهک و کابین، و سیستم‌های هشدار در صورت گیرافتادن افراد، بخش مهمی از این مبحث را تشکیل می‌دهد. ضوابط دسترسی معلولان به آسانسور، از جمله ابعاد کابین و ارتفاع دکمه‌های فرمان، نیز در این مبحث پیش‌بینی شده است. فرآیند نصب، آزمون و صدور گواهی بهره‌برداری آسانسور، و همچنین الزامات بازرسی و نگهداری دوره‌ای پس از بهره‌برداری، بخش پایانی این مبحث هستند. با توجه به رشد ساخت برج‌های مسکونی و اداری در شهرهای بزرگ، اهمیت این مبحث برای ایمنی روزمره ساکنان به‌طور مداوم افزایش یافته است.
تأسیسات بهداشتی
مبحث شانزدهم به «تأسیسات بهداشتی ساختمان» می‌پردازد و شامل دو بخش اصلی آب‌رسانی و دفع فاضلاب است. بخش آب‌رسانی، طراحی شبکه توزیع آب مصرفی از منبع اصلی تا شیرآلات هر واحد، فشار مناسب آب و انتخاب لوله‌های مناسب را پوشش می‌دهد. بخش دفع فاضلاب، ضوابط طراحی شبکه لوله‌کشی فاضلاب، شیب مناسب لوله‌ها برای جریان صحیح، و اتصال به شبکه شهری یا سیستم تصفیه محلی را مشخص می‌کند. رعایت صحیح این ضوابط از بروز بو، گرفتگی و نشتی در ساختمان جلوگیری می‌کند. طراحی لوازم بهداشتی (مانند توالت، دستشویی، حمام)، سیستم‌های هواکش برای جلوگیری از بازگشت گاز فاضلاب، و مدیریت آب باران و زه‌کشی بام، بخش‌های دیگر این مبحث را تشکیل می‌دهند. این مبحث یکی از مباحث پرکاربرد برای مهندسان تأسیسات مکانیکی و معماران در طراحی جزئیات اجرایی ساختمان است.
لوله‌کشی گاز طبیعی
مبحث هفدهم به «لوله‌کشی گاز طبیعی ساختمان» اختصاص دارد و با توجه به ماهیت پرخطر گاز طبیعی، یکی از دقیق‌ترین و سخت‌گیرانه‌ترین مباحث مقررات ملی محسوب می‌شود. این مبحث طراحی شبکه لوله‌کشی گاز از نقطه اتصال به شبکه شهری تا مصرف‌کننده‌های نهایی (اجاق گاز، پکیج، آبگرمکن) را پوشش می‌دهد. انتخاب مسیر مناسب لوله‌کشی، فاصله ایمن از سایر تأسیسات (برق، آب)، و جنس و قطر مناسب لوله‌ها بر اساس بار مصرفی، بخش‌های اصلی این مبحث هستند. الزامات نصب کنتور گاز، شیرهای قطع اضطراری، و رگولاتورهای فشار نیز در این مبحث تعریف شده‌اند. آزمون فشار و بازرسی لوله‌کشی پیش از راه‌اندازی، برای اطمینان از عدم نشتی گاز، و همچنین الزامات تهویه فضاهایی که دستگاه‌های گازسوز در آن‌ها نصب می‌شوند، بخش پایانی و بسیار حیاتی این مبحث را تشکیل می‌دهد. با توجه به خطر انفجار و مسمومیت ناشی از نشتی گاز، رعایت دقیق این مبحث برای ایمنی جانی ساکنان ضروری است.
عایق‌بندی و تنظیم صدا
مبحث هجدهم با عنوان «عایق‌بندی و تنظیم صدا»، به کنترل انتقال صدا میان فضاهای ساختمان و از محیط بیرون به داخل می‌پردازد. این مبحث دو نوع اصلی صدا را پوشش می‌دهد: صدای هوابرد (مانند صحبت، موسیقی) که از طریق هوا منتقل می‌شود، و صدای کوبه‌ای (مانند صدای قدم‌زدن) که از طریق سازه ساختمان منتقل می‌شود. برای کنترل صدای هوابرد، این مبحث حداقل میزان عایق‌کاری صوتی مورد نیاز برای دیوارها و سقف‌های بین واحدهای مسکونی مجاور را مشخص می‌کند. برای صدای کوبه‌ای، استفاده از کف‌پوش‌های عایق و جداسازی سازه‌ای بین طبقات توصیه و در برخی موارد الزامی شده است. کنترل صدای تجهیزات مکانیکی و برقی ساختمان (مانند موتورخانه، آسانسور، پمپ‌ها) که می‌توانند منبع آزاردهنده صدا برای واحدهای مجاور باشند نیز در این مبحث پیش‌بینی شده است. رعایت این ضوابط به‌ویژه در ساختمان‌های آپارتمانی با تراکم بالا، نقش مهمی در کیفیت زندگی و آرامش ساکنان ایفا می‌کند.
صرفه‌جویی در مصرف انرژی
مبحث نوزدهم به «صرفه‌جویی در مصرف انرژی» اختصاص دارد و در پاسخ به افزایش مصرف انرژی ساختمان‌ها در کشور تدوین شده است. این مبحث الزامات عملکرد حرارتی پوسته ساختمان — یعنی دیوارها، سقف، کف و پنجره‌ها — را مشخص می‌کند تا اتلاف انرژی گرمایشی و سرمایشی به حداقل برسد. ضخامت و نوع عایق حرارتی مورد نیاز برای هر جزء از پوسته ساختمان، بر اساس اقلیم منطقه پروژه، در این مبحث تعیین شده است. همچنین مشخصات پنجره‌ها، از جمله ضریب انتقال حرارت شیشه و قاب، برای کاهش اتلاف انرژی از بازشوها پوشش داده شده است. بازده انرژی سامانه‌های مکانیکی و برقی ساختمان، مانند سیستم‌های گرمایش و سرمایش با بازده بالا و روشنایی کم‌مصرف، بخش دیگری از این مبحث را تشکیل می‌دهد. با افزایش هزینه‌های انرژی و توجه روزافزون به مسائل زیست‌محیطی، رعایت این مبحث هم صرفه اقتصادی بلندمدت برای مالکان دارد و هم به کاهش مصرف انرژی در سطح ملی کمک می‌کند.
علائم و تابلوها
مبحث بیستم به «علائم و تابلوها» می‌پردازد و ضوابط نشانه‌گذاری لازم برای ایمنی و راهنمایی افراد در ساختمان را مشخص می‌کند. این مبحث به‌ویژه در ساختمان‌های عمومی و پرتردد، مانند مراکز تجاری، ادارات و اماکن آموزشی، اهمیت زیادی دارد. علائم ایمنی و خروج اضطراری، شامل تابلوهای راهنمای مسیر خروج، علائم روشن در تاریکی (فسفری) و نشانگرهای موقعیت کپسول آتش‌نشانی، بخش اصلی این مبحث را تشکیل می‌دهند. این مبحث الزامات مربوط به جانمایی صحیح این علائم، در ارتفاع و مکان‌های قابل‌مشاهده، را نیز تعیین می‌کند. خوانایی و استاندارد بودن تابلوهای راهنما، از جمله اندازه حروف، کنتراست رنگی و زبان علائم، بخش دیگری از این مبحث است. همچنین علائم هشداردهنده برای فضاهای خطرناک (مانند موتورخانه یا پشت‌بام‌های بدون جان‌پناه کامل) در این مبحث پیش‌بینی شده‌اند. رعایت این ضوابط به‌ویژه در شرایط اضطراری، مانند حریق یا زلزله، می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در تخلیه سریع و ایمن ساختمان ایفا کند.
پدافند غیرعامل
مبحث بیست‌ویکم به «پدافند غیرعامل» اختصاص دارد؛ مجموعه‌ای از ملاحظات طراحی که هدف آن‌ها کاهش آسیب‌پذیری ساختمان‌ها، به‌ویژه ساختمان‌های حیاتی و زیرساختی، در برابر تهدیدهای احتمالی است. این مبحث اصول طراحی برای افزایش تاب‌آوری ساختمان در شرایط بحرانی را مشخص می‌کند. یکی از محورهای اصلی این مبحث، تداوم عملکرد فضاهای حیاتی ساختمان (مانند اتاق‌های سرور، مراکز کنترل یا فضاهای درمانی) در شرایط اضطراری است؛ به این معنا که این فضاها باید طوری طراحی شوند که حتی در شرایط بحرانی، عملکرد خود را تا حد امکان حفظ کنند. ملاحظات طراحی معماری و سازه‌ای برای کاهش آسیب‌پذیری، مانند پراکندگی فضاهای حساس به‌جای تمرکز آن‌ها در یک نقطه، و در نظر گرفتن مسیرهای جایگزین دسترسی، بخش دیگری از این مبحث را تشکیل می‌دهد. این مبحث بیشتر در پروژه‌های زیرساختی، دولتی و ساختمان‌های با کاربری حساس کاربرد دارد تا ساختمان‌های مسکونی معمولی.
مراقبت و نگهداری از ساختمان‌ها
مبحث بیست‌ودوم با عنوان «مراقبت و نگهداری از ساختمان‌ها»، بر خلاف بیشتر مباحث دیگر که بر مرحله طراحی و ساخت تمرکز دارند، به دوره بهره‌برداری ساختمان پس از تحویل می‌پردازد. این مبحث اهمیت بازرسی دوره‌ای اجزا و تأسیسات ساختمان را برای حفظ ایمنی و عملکرد صحیح آن در طول عمر مفیدش برجسته می‌کند. این مبحث برنامه‌های بازرسی دوره‌ای برای اجزای مختلف ساختمان، از سازه اصلی گرفته تا تأسیسات مکانیکی، برقی و آسانسور را پیشنهاد می‌دهد. ثبت و مستندسازی عیوب شناسایی‌شده، و برنامه‌ریزی برای تعمیر یا تعویض به‌موقع اجزای فرسوده، بخش مهم دیگری از این مبحث است. مسئولیت نگهداری ساختمان، که معمولاً بر عهده مالک یا مدیریت ساختمان (در ساختمان‌های آپارتمانی) است، و اهمیت این نگهداری در پیشگیری از حوادثی مانند نشتی، فرسودگی سازه‌ای یا نقص تأسیسات، از دیگر موضوعات این مبحث است. بی‌توجهی به نگهداری منظم، در بلندمدت می‌تواند هزینه‌های تعمیر را به‌طور چشمگیری افزایش دهد و حتی ایمنی ساکنان را به خطر بیندازد.
الزامات ترافیکی ساختمان
مبحث بیست‌وسوم به «الزامات ترافیکی ساختمان» می‌پردازد و اثر یک پروژه ساختمانی بر شبکه حمل‌ونقل و ترافیک پیرامون آن را ارزیابی می‌کند. این مبحث به‌ویژه برای پروژه‌های بزرگ‌مقیاس، مانند مجتمع‌های تجاری، اداری یا مسکونی با تراکم بالا، اهمیت پیدا می‌کند. برآورد تقاضای سفر ناشی از یک ساختمان — یعنی تخمین تعداد ورود و خروج خودرو در ساعات اوج ترافیک — بخش اصلی این مبحث است. بر اساس این برآورد، الزاماتی برای طراحی دسترسی سواره به پروژه و کاهش اثر منفی آن بر شبکه معابر اطراف تعیین می‌شود. ضوابط طراحی پارکینگ، شامل حداقل تعداد جای پارک مورد نیاز بر اساس کاربری و مساحت ساختمان، ابعاد جای پارک و مسیرهای مانور خودرو، بخش مهم دیگری از این مبحث را تشکیل می‌دهد. مدیریت ترافیک در حین اجرای پروژه، از جمله تردد کامیون‌های حمل مصالح، نیز از موضوعاتی است که این مبحث به آن می‌پردازد. رعایت این ضوابط به کاهش بار ترافیکی پروژه‌های بزرگ بر شهر و بهبود کیفیت زندگی شهری کمک می‌کند.