عوارض رفت‌وبرگشت آزادراه تهران–شمال ۷۲۰ هزار تومان شد

مجموع عوارض رفت‌وبرگشت یک خودروی سواری در روزهای تعطیل در بخش‌های بهره‌برداری‌شده آزادراه تهران–شمال به ۷۲۰ هزار تومان رسیده است. به گزارش خبرگزاری تسنیم، این رقم حاصل جمع عوارض قطعات یک، دو و چهار و تونل البرز شرقی است و درحالی اعلام می‌شود که قطعه سوم ـ دشوارترین و پرهزینه‌ترین بخش مسیر ـ همچنان در دست ساخت است و مسافران ناچارند بخشی از راه را از جاده قدیم چالوس طی کنند.

بر اساس نرخ‌های اعلام‌شده، سهم هر بخش برای سواری در ایام تعطیل (رفت‌وبرگشت) به این شرح است:

• قطعه یک: ۱۲۰ هزار تومان
• تونل البرز شرقی: ۱۱۵ هزار تومان
• قطعه دو: ۹۰ هزار تومان
• قطعه چهار: ۳۵ هزار تومان

اتوبوس‌ها ۸۷۰ هزار تومان و ون‌ها حدود ۸۵۴ هزار تومان می‌پردازند.

قطعه سوم؛ دشوارترین بخش

این آزادراه هنوز به‌طور کامل بهره‌برداری نشده است. حسین دهقان، رئیس بنیاد مستضعفان که مجری پروژه است، گفته قطعه سوم به‌عنوان دشوارترین بخش مسیر، نیازمند تجهیزات و فناوری ویژه‌ای است و برآورد اولیه هزینه این قطعه ۱۶ کیلومتری حدود دو میلیارد دلار بوده است.

قطعه سوم در منطقه‌ای با زمین‌شناسی پیچیده، شیب‌های تند و بارندگی زیاد قرار دارد و بخش عمده آن باید به‌صورت تونل و پل اجرا شود؛ شرایطی که هزینه هر کیلومتر آن را به چند برابر قطعات دیگر رسانده است.

منتقدان می‌گویند نرخ عوارض در مقایسه با مسیرهای جایگزین بالاست؛ در مقابل، مجریان پروژه بازگشت سرمایه عظیم ساخت تونل‌ها و پل‌های این مسیر کوهستانی را دلیل این نرخ‌گذاری عنوان می‌کنند.

چرا برای مهندسان مهم است؟

آزادراه تهران–شمال پرهزینه‌ترین پروژه راه‌سازی تاریخ ایران و یکی از پیچیده‌ترین پروژه‌های تونل‌سازی خاورمیانه است. تونل البرز با حدود ۶.۴ کیلومتر طول، طولانی‌ترین تونل جاده‌ای کشور است و تجربه حفاری آن در زمین‌های خردشده و پرآب البرز، مرجعی برای مهندسان ژئوتکنیک و تونل محسوب می‌شود.

بحث عوارض نیز درسی درباره اقتصاد مهندسی دارد: وقتی هزینه ساخت چند برابر برآورد اولیه می‌شود ـ که در این پروژه به‌دلیل توقف‌های طولانی و تغییر طرح رخ داد ـ بار آن در نهایت یا بر دوش بودجه عمومی می‌افتد یا بر دوش کاربر در قالب عوارض. برآورد واقع‌بینانه هزینه و زمان در مرحله مطالعات، مسئولیتی است که مهندس مشاور نمی‌تواند از آن شانه خالی کند.

ارقام این پروژه همچنین نمونه‌ای گویا برای درس‌های ارزش زمانی پول است؛ برای مقایسه هزینه‌های چندساله چنین پروژه‌هایی می‌توانید از ابزارهای محاسباتی بنا۳۶۰ و برای آشنایی با ضوابط ایمنی کارگاه‌های تونل‌سازی به مبحث دوازدهم (ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا) مراجعه کنید.