آغاز ۳۰۰ همت پروژه آزادراهی با سهم ۶۰ درصدی بخش خصوصی

میلاد دوستی، معاون ساخت و توسعه آزادراه‌های کشور، اعلام کرد که از آغاز دولت چهاردهم، نزدیک به ۳۰۰ هزار میلیارد تومان عملیات اجرایی در حوزه آزادراه‌ها کلید خورده که بیش از ۶۰ درصد آن را بخش خصوصی تأمین می‌کند. به گزارش خبرگزاری تسنیم، او این آمار را ۲۸ شهریور ۱۴۰۵ در تشریح برنامه بهسازی هزار کیلومتر از شبکه ۳۲۰۰ کیلومتری آزادراهی کشور ارائه داد.

دوستی گفت این الگو به دولت اجازه می‌دهد منابع محدود خود را به بخش‌های دیگر توسعه اختصاص دهد و جذب سرمایه‌گذاران خصوصی به حوزه آزادراهی را یکی از دستاوردهای مهم دولت دانست.

هزار کیلومتر بهسازی و روکش

او از برنامه نگهداری و روکش آسفالت هزار کیلومتر از شبکه ۳۲۰۰ کیلومتری آزادراه‌های کشور خبر داد. عملیات بهسازی هم‌اکنون در محور اندیمشک–پل زال–خرم‌آباد، کریدورهای منتهی به تهران و آزادراه‌های ارومیه–تبریز و غدیر در حال اجراست.

درباره آزادراه ۱۹۵ کیلومتری ساوه–همدان نیز دوستی گفت نوسازی دو قطعه از این مسیر آغاز شده و پیش‌بینی می‌شود در بازه دو تا دوونیم سال به پایان برسد.

مشارکت عمومی–خصوصی در آزادراه‌ها چگونه کار می‌کند؟

الگوی رایج، قرارداد «ساخت، بهره‌برداری و انتقال» (BOT) است: سرمایه‌گذار خصوصی هزینه ساخت را تأمین می‌کند، برای دوره‌ای مشخص ـ معمولاً ۱۵ تا ۳۰ سال ـ عوارض دریافت می‌کند و سپس آزادراه را به دولت تحویل می‌دهد. نرخ عوارض، دوره بهره‌برداری و تضمین ترافیک حداقلی، سه متغیر اصلی این قراردادها هستند و اختلاف بر سر آن‌ها دلیل توقف چند پروژه بزرگ در دهه گذشته بوده است.

چرا برای مهندسان مهم است؟

سهم ۶۰ درصدی بخش خصوصی یعنی کارفرمای بخش بزرگی از پروژه‌های راه‌سازی آینده، شرکت‌های خصوصی خواهند بود، نه ادارات کل راه. این تغییر برای مهندسان مشاور و پیمانکار هم فرصت است و هم ریسک: تصمیم‌گیری سریع‌تر و پرداخت‌های منظم‌تر در برابر حساسیت بیشتر به هزینه و زمان.

برای مهندسان عمران گرایش راه و روسازی، برنامه روکش هزار کیلومتری بزرگ‌ترین بازار کاری کوتاه‌مدت است. ارزیابی وضعیت روسازی، طراحی روکش تقویتی و کنترل کیفیت آسفالت بر اساس نشریات سازمان برنامه و بودجه، تخصصی است که نیروی کافی برای آن در کشور وجود ندارد.

پروژه‌های آزادراهی همچنین با مبحث دوازدهم (ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا) و ضوابط ایمنی کارگاه‌های راه‌سازی زیر ترافیک زنده پیوند دارند؛ حوزه‌ای که بیشترین حوادث کارگاهی کشور در آن رخ می‌دهد. آشنایی با قراردادهای مشارکت و شرایط عمومی پیمان نیز برای هر مهندسی که قصد همکاری با سرمایه‌گذاران خصوصی را دارد ضروری است، چون ساختار پرداخت و مسئولیت در این قراردادها با پیمان‌های دولتی متفاوت است.