شناسنامه فنی و ملکی؛ سند تضمین کیفیت ساختمان

امین مقومی، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور، روز پنجشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ در گفت‌وگویی رسانه‌ای صدور «شناسنامه فنی و ملکی» را کلید اصلی تضمین کیفیت ساخت‌وساز و شفاف‌سازی زنجیره مصالح دانست و اعلام کرد سازمان به دنبال آن است که صدور پایان‌کار ساختمان به داشتن این شناسنامه گره بخورد. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان نظام مهندسی، این سند الکترونیکی قرار است کیفیت ساخت و رده انرژی هر بنا را برای خریدار و بهره‌بردار شفاف کند.

مقومی با اشاره به اینکه بزرگ‌ترین آسیب امروز صنعت ساختمان، ورود افراد بدون صلاحیت به چرخه اجرا است، تأکید کرد که حوزه اجرا با خلأهای جدی نظارتی روبه‌روست و بسیاری از مشکلات کیفی ساختمان‌ها از همین نقطه آغاز می‌شود.

شناسنامه فنی و ملکی چیست؟

شناسنامه فنی و ملکی سندی الکترونیکی است که جزئیات فرآیند ساخت، مشخصات و کیفیت مصالح مصرفی و نیز صلاحیت و مهارت مجریان را ثبت می‌کند. بر اساس این طرح، ساختمانی که این شناسنامه را نداشته باشد، اجازه دریافت گواهی پایان‌کار نخواهد داشت.

به گفته رئیس سازمان، این شناسنامه دو رده‌بندی جداگانه را در بر می‌گیرد: رده «کیفیت ساخت» و رده «مصرف انرژی»؛ به این ترتیب خریدار یا بهره‌بردار می‌تواند پیش از هر تصمیمی، تصویر روشنی از وضعیت واقعی بنا داشته باشد. رده انرژی عملاً همان چیزی است که مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان برای برچسب‌گذاری انرژی ساختمان‌ها پیش‌بینی کرده است.

مقومی در ادامه به نقش تعیین‌کننده مهندس ناظر اشاره کرد و اصلاح ماده ۱۰۰ قانون شهرداری‌ها را از پیش‌نیازهای اجرای درست این طرح برشمرد. او راه برون‌رفت از وضعیت فعلی را یکپارچه‌سازی کل فرآیند ساخت، از طراحی تا بهره‌برداری، دانست.

چرا برای مهندسان مهم است؟

شناسنامه فنی و ملکی موضوع تازه‌ای نیست؛ ماده ۲۲ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان و فصل مربوط در مبحث دوم (نظامات اداری) سال‌هاست صدور آن را برای ساختمان‌های مشمول الزامی کرده‌اند، اما اجرای آن در بیشتر شهرها متوقف مانده یا به یک برگه تشریفاتی تقلیل یافته است. آنچه این بار متفاوت است، گره زدن صدور پایان‌کار به شناسنامه و الکترونیکی شدن آن است.

برای مهندس ناظر، این یعنی گزارش‌های مرحله‌ای دیگر صرفاً بایگانی نمی‌شوند، بلکه به سندی تبدیل می‌شوند که سال‌ها بعد در معاملات ملک، دعاوی حقوقی و حتی بیمه ساختمان به آن استناد خواهد شد. برای مجری ذی‌صلاح نیز ثبت نام و صلاحیت در شناسنامه، مزیت رقابتی در برابر سازندگان غیرحرفه‌ای است.

از سوی دیگر، رده‌بندی کیفیت مصالح در شناسنامه، الزامات مبحث پنجم (مصالح و فرآورده‌های ساختمانی) را از یک توصیه فنی به یک قلم قابل‌ردیابی تبدیل می‌کند. مهندسانی که از امروز مستندسازی مصالح و آزمایش‌های کارگاهی را جدی بگیرند، هنگام اجباری شدن شناسنامه، از رقبا جلوتر خواهند بود.