سازه موقت ۹۰ تنی، دادگستری بولزانو را پس از ریزش مهار کرد

مهندسان ایتالیایی پس از ریزش بخش مرکزی کاخ دادگستری شهر بولزانو، یک سازه موقت فضایی به وزن حدود ۹۰ تن طراحی و نصب کردند تا باقی‌مانده ساختمان را مهار کنند. به گزارش نشریه تخصصی ایتالیایی INGENIO که ۱۰ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد، ریزش در ۲۵ تیر ۱۴۰۵ (۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶) و در جریان عملیات بازسازی و توسعه ساختمان رخ داد؛ سالن‌های دادگاه و دفاتر آسیب دیدند اما تلفات جانی نداشت. سازه موقت طوری طراحی شد که هم تیر باقی‌مانده بام و نمای ستون‌دار ساختمان را حفظ کند و هم دسترسی به محل آوار را برای عملیات پاک‌سازی باز نگه دارد.

طراحی سازه موقت

بر اساس این گزارش، سازه موقت یک شبکه فضایی است که حدود ۷ متر به صورت طره بیرون آمده و با کابل‌های فولادی پرمقاومت و ۸۷۵ کیلونیوتن وزنه تعادل پایدار شده است. جزئیات فنی آن چنین است:

• سیستم داربست مدولار، پیکربندی‌شده خارج از جزئیات استاندارد سازنده
• تیرهای آلومینیومی برای توزیع بار
• کابل‌های فولادی پرمقاومت به قطر ۱۰ میلی‌متر با مقاومت نهایی ۱۹۶۰ نیوتن بر میلی‌مترمربع
• ماژول‌های عرضی متغیر ۰.۷۳، ۱.۰۹ و ۱.۵۷ متری برای تطبیق با هندسه منحنی ردیف ستون‌ها

طراحی و اجرا را شرکت Europont به سفارش استانداری بولزانو انجام داد و نمای ستون‌دار ساختمان در تمام مدت تحت پایش بود.

چرا برای مهندسان مهم است؟

ریزش در حین بازسازی و توسعه ساختمان‌های موجود، سناریویی است که در ایران با حجم بالای افزودن طبقه و تغییر کاربری ساختمان‌های قدیمی، کاملاً محتمل است. نخستین ساعت‌ها پس از ریزش جزئی، تصمیم درباره مهار موقت باقی‌مانده سازه، مرز میان یک خرابی محدود و یک فاجعه است؛ و طراحی سازه موقت، خود یک کار مهندسی محاسباتی است، نه کار تجربی کارگاه.

مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان (ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا) الزامات داربست، شمع‌بندی و پایدارسازی موقت را تعیین می‌کند؛ اما همان‌طور که پروژه بولزانو نشان می‌دهد، وقتی سیستم داربست خارج از جزئیات استاندارد سازنده به کار می‌رود، محاسبه مستقل سازه موقت ـ با کنترل پایداری، واژگونی و ظرفیت کابل‌ها ـ اجتناب‌ناپذیر است.

ارزیابی ساختمان موجود پیش از هر بازسازی یا افزودن طبقه، طبق مبحث بیست‌ودوم (مراقبت و نگهداری از ساختمان‌ها) و کنترل ظرفیت سازه برای بارهای جدید طبق مبحث ششم (بارهای وارد بر ساختمان)، نخستین سد در برابر چنین حوادثی است.