برج پیچ‌خورده ووهان؛ پله‌ها بخشی از تجربه معماری

در حاشیه تالاب چن‌هو در ووهان چین، برجی ۱۹.۹ متری به شکل تکه‌سنگی پیچ‌خورده قد برافراشته است که برای تماشای پرندگان مهاجر طراحی شده؛ پرندگانی که هر سال از اکتبر تا مارس، با جمعیتی بیش از ۱۰۰ هزار، به این تالاب می‌آیند. به گزارش زومیت، این برج به‌تازگی تکمیل شده و به یکی از پربازدیدترین نمونه‌های معماری طبیعت‌محور چین بدل شده است.

طراحی این برج را دفتر معماری شیانگ آرکیتکتس انجام داده و ویژگی اصلی آن دو راه‌پله مارپیچ است که در جهت مخالف یکدیگر می‌چرخند و مسیر صعود و فرود را از هم جدا می‌کنند. در طول مسیر، ۲۴ سکوی دیدبانی فرصت توقف و مشاهده منظره را فراهم می‌کند.

سازه‌ای که پنهان نمی‌شود

معماران به‌جای پنهان کردن سازه در طبیعت، آگاهانه آن را به عنصری شاخص تبدیل کرده‌اند؛ فرم فولادی پیچ‌خورده مانند اثری هنری در کنار تالاب می‌نشیند. سازه از ۲۴ بخش پیش‌ساخته تشکیل شده و برای پایداری از مهاربندهای فولادی با چرخش مخالف استفاده می‌کند.

تجربه بازدید در سه واژه خلاصه می‌شود: صعود، چرخش و مشاهده. در بالاترین نقطه، چشم‌اندازی وسیع از شهر تونگ‌هو و رودخانه تونگ‌شون گشوده می‌شود.

این پروژه نمونه‌ای از تلفیق معماری با گردشگری طبیعت‌محور است؛ طراحان خواسته‌اند مسیر رسیدن به بالا، خودش بخشی از تماشای پرندگان باشد، نه فقط وسیله‌ای برای رسیدن به سکوی آخر.

چرا برای مهندسان مهم است؟

برج چن‌هو از سه جهت برای مهندسان ایرانی درس‌آموز است. نخست، پیش‌ساختگی: ۲۴ قطعه فولادی در کارخانه ساخته و در محل ـ که یک تالاب حفاظت‌شده است ـ در زمانی کوتاه و با کمترین آسیب به محیط نصب شده‌اند. این همان رویکردی است که مبحث یازدهم (طرح و اجرای صنعتی ساختمان‌ها) ترویج می‌کند و در پروژه‌های گردشگری طبیعت‌محور ایران ـ از تالاب انزلی تا جنگل‌های هیرکانی ـ می‌تواند جایگزین بتن‌ریزی درجا شود.

دوم، سازه فولادی با فرم پیچشی: مهاربندهای با چرخش مخالف، نمونه‌ای از سیستم باربر جانبی است که هم‌زمان نقش سازه‌ای و معمارانه دارد. طراحی چنین سیستمی مستلزم تحلیل سه‌بعدی و کنترل دقیق پیچش و کمانش اعضاست؛ موضوعاتی که مبحث دهم (طرح و اجرای ساختمان‌های فولادی) ضوابط آن را تعیین کرده است.

سوم، ایمنی راه‌پله در فضای عمومی: جداسازی مسیر صعود و فرود، ابعاد پاگردها و ارتفاع جان‌پناه در برجی که هزاران بازدیدکننده در فصل مهاجرت دارد، دقیقاً همان الزاماتی است که مبحث چهارم (الزامات عمومی ساختمان) برای پله‌های عمومی مشخص کرده است. برج‌های دیدبانی و پل‌های عابر گردشگری در ایران بارها به‌دلیل نادیده گرفتن همین جزئیات، حادثه‌آفرین شده‌اند.