تعویض ۱۵ هزار تراورس فرسوده در شبکه ریلی هرمزگان

علیرضا نصیری، مدیرکل راه‌آهن هرمزگان، از تعویض ۱۵ هزار تراورس بتنی فرسوده در بلاک اضطراری ۲۵ به سمت جنت‌آباد خبر داد؛ اقدامی که با هدف بالا بردن ایمنی خط و افزایش سرعت سیر قطارها انجام شده است. به گزارش خبرگزاری تسنیم، این پروژه در یکی از خورنده‌ترین بخش‌های شبکه ریلی کشور اجرا شده؛ جایی که خاک شوره‌زار و رطوبت نمکی، عمر تراورس‌های بتنی را به کمتر از نصف مقدار طراحی رسانده بود.

نصیری توضیح داد که این بخش از شبکه ریلی هرمزگان به‌دلیل خاک شوره‌زار و شرایط ماسه‌خیز، سریع‌تر از سایر نقاط کشور فرسوده می‌شود و نیاز به بازسازی دوره‌ای دارد.

در این پروژه، تراورس‌های قدیمی با تراورس‌های نوع B70 مجهز به پوشش ضدکلرید جایگزین شدند؛ پوششی که در برابر نفوذ نمک و خوردگی آرماتور مقاومت بیشتری دارد و عمر مفید خط را افزایش می‌دهد.

راه‌آهن هرمزگان بخشی از کریدور ریلی بندر شهید رجایی به شبکه سراسری است و پایداری آن برای جریان صادرات و واردات کشور اهمیت راهبردی دارد.

چرا تراورس بتنی در جنوب زودتر خراب می‌شود؟

تراورس بتنی پیش‌تنیده در شرایط عادی عمری بین ۴۰ تا ۵۰ سال دارد، اما در سواحل خلیج فارس این عدد گاهی به کمتر از ۱۵ سال می‌رسد. سه عامل هم‌زمان در کارند: یون کلرید موجود در خاک و رطوبت هوا که از منافذ بتن عبور می‌کند و به آرماتور می‌رسد؛ سولفات خاک‌های شوره‌زار که با محصولات هیدراتاسیون سیمان واکنش داده و باعث انبساط و ترک می‌شود؛ و چرخه‌های مکرر خشک و تر شدن که نفوذ نمک را تسریع می‌کند. نتیجه، خوردگی آرماتور، پوسته شدن بتن و از دست رفتن پیش‌تنیدگی است.

چرا برای مهندسان مهم است؟

آنچه بر سر تراورس‌های هرمزگان آمد، دقیقاً همان مکانیزمی است که ساختمان‌های بتنی سواحل جنوب و مناطق کویری را تهدید می‌کند. مبحث نهم مقررات ملی ساختمان (بتن‌آرمه) برای شرایط محیطی شدید، الزامات ویژه‌ای درباره حداقل پوشش بتن روی آرماتور، حداکثر نسبت آب به سیمان، نوع سیمان (مقاوم در برابر سولفات) و محدودیت یون کلرید در مصالح تعیین کرده است؛ الزاماتی که در بسیاری از کارگاه‌های جنوب کشور نادیده گرفته می‌شود.

پوشش ضدکلرید به‌کاررفته در تراورس‌های جدید نیز راهکاری است که مبحث پنجم (مصالح و فرآورده‌های ساختمانی) در قالب افزودنی‌ها و پوشش‌های محافظ بتن به رسمیت شناخته و برای ساختمان‌های حاشیه خلیج فارس قابل‌استفاده است.

برای مهندسان ناظر در مناطق خورنده، درس اصلی این است که کنترل نسبت آب به سیمان و پوشش بتن در کارگاه، مهم‌تر از کنترل مقاومت فشاری نمونه‌هاست؛ بتنی که مقاومت ۲۸ روزه خوبی دارد اما نفوذپذیر است، در این اقلیم دوام نمی‌آورد. ماشین‌حساب‌های محاسبات مبحث نهم برای کنترل سریع پوشش و مقادیر طرح اختلاط در دسترس هستند.