گذرنامه دیجیتال محصولات ساختمانی اروپا؛ هنوز اجباری نیست

گذرنامه دیجیتال محصولات ساختمانی در اتحادیه اروپا تعریف شده، اما هنوز برای تولیدکنندگان اجباری نیست. به گزارش INGENIO، نشریه تخصصی ساخت‌وساز ایتالیا، که در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ (۴ آبان ۱۴۰۵) منتشر شد، نیکولا فورکولو، مهندس عمران و مدرس، قواعد این گذرنامه را در چارچوب آیین‌نامه جدید محصولات ساختمانی (CPR، مقررات ۲۰۲۴/۳۱۱۰ اتحادیه) شرح داده است. بخشی از مقاله پشت ثبت‌نام است و این خبر فقط بر بخش آزاد و پرسش‌های متداول آن تکیه دارد. نویسنده تأکید می‌کند ثبت‌شدن سامانه مرجع، به‌خودی‌خود تکلیف تولیدکننده نمی‌سازد.

گذرنامه چیست؟

گذرنامه مجموعه‌ای از اطلاعات ساختاریافته الکترونیکی درباره یک محصول ساختمانی است که از راه حامل داده، مثلاً کد QR روی محصول، خوانده می‌شود. این گذرنامه برای «نوع محصول» است، نه هر قطعه جداگانه؛ دو محصول مشابه از دو تولیدکننده دو نوع محصول متفاوت‌اند و گذرنامه جدا دارند. محتوای آن شامل اعلامیه عملکرد (DoP) و مدارک مستند آن، اطلاعات عمومی و دستور استفاده و ایمنی، مستندات فنی، برچسب پایداری زیست‌محیطی در صورت وجود و شناسه‌های یکتاست. اگر عملکردی برای یک ویژگی اساسی اعلام نشده باشد، باید «NULL» نوشته شود. مقاله هشدار می‌دهد خانه خالی، «اعلام‌نشده» و مقدار صفر برای نرم‌افزار سه چیز متفاوت‌اند.

تاریخ‌ها و الزام

مقررات ۲۰۲۴/۳۱۱۰ در ۱۸ دسامبر ۲۰۲۴ منتشر شد، از ۷ ژانویه ۲۰۲۵ لازم‌الاجرا شد و اجرای عمومی آن از ۸ ژانویه ۲۰۲۶ است. مقررات اجرایی ۲۰۲۶/۱۷۷۸ برای ثبت اروپایی گذرنامه از ۶ اوت ۲۰۲۶ اجرایی شده است. با این حال الزام گذرنامه هنوز فعال نشده، چون قانون تفویضی برقراری سامانه تصویب نشده است. تاریخ شروع برای هر خانواده محصول، دیرتر از میان دو شرط زیر است: ۱۸ ماه پس از لازم‌الاجرا شدن آن قانون و انتقال خانواده به رژیم جدید مشخصات هماهنگ.

داده زیست‌محیطی و نگهداری

نوزده شاخص زیست‌محیطی طی سه مرحله الزامی می‌شود: شاخص‌های تغییر اقلیم از ۸ ژانویه ۲۰۲۶، شاخص‌های ازن‌زدایی تا مصرف آب از ۹ ژانویه ۲۰۳۰ و شاخص‌های ذرات معلق تا کیفیت خاک از ۹ ژانویه ۲۰۳۲. سامانه باید ۲۵ سال پس از عرضه آخرین محصول آن نوع در دسترس بماند و فعالان اقتصادی باید دست‌کم ۱۰ سال گذرنامه را نگه دارند. اگر کاربر هنگام خرید بخواهد، اعلامیه عملکرد و اطلاعات ایمنی را باید رایگان روی کاغذ هم دریافت کند.

چرا برای مهندسان مهم است؟

ردیابی و مستندسازی مصالح، پایه کنترل کیفیت است و گذرنامه دیجیتال تلاشی برای یکپارچه‌کردن آن است. در ایران نیز انتخاب و پذیرش مصالح باید بر پایه مبحث پنجم مصالح و فرآورده‌های ساختمانی و مشخصات مصالح در هر پروژه انجام شود و ناظر باید اسناد تأمین و آزمایش‌ها را نگه دارد. مقاله پیشنهاد می‌کند طراحان و ناظران از همین حالا کد نوع محصول و داده دسته تولید را ثبت کنند و کارفرمایان گذرنامه‌ای را که هنوز الزامی نیست، شرط نکنند. این قواعد اروپایی‌اند و بر ایران الزام قانونی ندارند.

برای مرور ضوابط مصالح و مسئولیت‌های نظارت، اپلیکیشن قوانین ساخت‌وساز را ببینید.