پیگیری تقویت جایگاه مهندسان شهرساز در دستگاه‌های اجرایی

گروه تخصصی شهرسازی شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی ساختمان در هفتمین جلسه خود، نظام‌نامه «تهیه و ارائه گزارش‌های فنی-حرفه‌ای» شهرسازی را تصویب کرد و بر این نکته تأکید کرد که ارائه خدمات شهرسازی موضوع مبحث دوم مقررات ملی ساختمان باید در انحصار مهندسان شهرساز دارای صلاحیت باشد. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان نظام مهندسی که ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ منتشر شد، این جلسه چهارشنبه ۲۵ شهریور برگزار شد و پیش از آن، هیئت رئیسه گروه با رئیس شورای مرکزی درباره ارتقای خدمات حرفه‌ای شهرسازان و تقویت هماهنگی با دستگاه‌های دولتی دیدار کرد.

دستور کار: بنیاد مسکن، وزارت کشور و شهرداری‌ها

در این نشست مقرر شد جلساتی با بنیاد مسکن انقلاب اسلامی درباره «ارجاع کار، طبقه‌بندی اراضی و طرح‌های هادی روستایی» و با دفتر فنی وزارت کشور برای گسترش همکاری با شهرداری‌ها برگزار شود. هدف اعلام‌شده، تثبیت جایگاه حرفه‌ای مهندسان شهرساز و گسترش به‌کارگیری آنان در بخش‌های شهرداری و دولتی است.

رشته شهرسازی یکی از هفت رشته اصلی سازمان نظام مهندسی است، اما برخلاف عمران و معماری، بخش عمده کار حرفه‌ای آن نه از طریق ارجاع سازمان، بلکه در قالب قراردادهای مستقیم با شهرداری‌ها، بنیاد مسکن و مشاوران طرح‌های توسعه شهری انجام می‌شود؛ به همین دلیل، بسیاری از مهندسان شهرساز عضو سازمان عملاً از سازوکار ارجاع کار و تعرفه بی‌بهره مانده‌اند.

چرا برای مهندسان مهم است؟

مطالبه «انحصار خدمات شهرسازی برای مهندسان شهرساز» به معنای فعال شدن ظرفیتی است که در مبحث دوم مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری) و آیین‌نامه اجرایی قانون نظام مهندسی پیش‌بینی شده اما اجرا نمی‌شود: گزارش‌های امکان‌سنجی شهرسازی، بررسی تطبیق کاربری، طرح‌های تفکیک و برنامه‌های محلی. اگر این خدمات به فهرست ارجاع کار سازمان‌های استانی اضافه شود، برای نخستین بار بازار قابل‌پیش‌بینی برای این رشته شکل می‌گیرد.

برای مهندسان دیگر رشته‌ها نیز این تصمیم بی‌اثر نیست. تفکیک صریح خدمات شهرسازی یعنی معمار یا مهندس عمران دیگر نمی‌تواند در پروانه اشتغال خود گزارش‌های شهرسازی امضا کند؛ موضوعی که در پروژه‌های آماده‌سازی زمین نهضت ملی مسکن و طرح‌های هادی روستایی ـ که اکنون در مقیاس ده‌ها هزار هکتار در جریان است ـ اهمیت عملی دارد.

جلسه با بنیاد مسکن درباره طرح‌های هادی نیز از این نظر مهم است که بیش از ۴۰ هزار روستای کشور طرح هادی دارند و بازنگری دوره‌ای آن‌ها تاکنون عمدتاً بدون حضور شهرساز دارای پروانه انجام می‌شد. تدوین نظام‌نامه گزارش‌های فنی-حرفه‌ای، مبنای مسئولیت انتظامی این گزارش‌ها را نیز روشن می‌کند؛ مسئولیتی که تابع آیین‌نامه انتظامی نظام مهندسی است.