دولت و نظام مهندسی در مسیر یکپارچه‌سازی فرآیندهای ساخت

امین مقومی، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور، در پنل تخصصی بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت ساختمان تهران اعلام کرد که دولت و نظام مهندسی در مسیر اصلاح و یکپارچه‌سازی فرآیندهای این صنعت هم‌راستا شده‌اند. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان، این پنل با حضور معاونان وزارت راه و شهرسازی و نمایندگان انبوه‌سازان برگزار شد و محور آن، کوتاه کردن مسیر صدور پروانه تا پایان‌کار بود.

مقومی با یادآوری اینکه حدود ۶۰۰ هزار مهندس در سازمان عضویت دارند، این عدد را ظرفیتی بی‌نظیر توصیف کرد که به‌درستی از آن استفاده نمی‌شود.

به گفته او، نیاز جدی امروز، تغییر نگرش در صنعت ساختمان است؛ فرآیندها در بسیاری از موارد طولانی و حتی متناقض‌اند و کوتاه‌سازی آن‌ها در کنار توجه به عدالت در حوزه ساخت‌وساز، باید در اولویت قرار گیرد.

رئیس سازمان تصریح کرد که چرخه عمر ساختمان، از طراحی تا بهره‌برداری، باید به‌صورت یکپارچه دیده شود و برای رسیدن به این هدف به یک «اتحاد مقدس» میان همه بازیگران صنعت ساختمان نیاز است.

فرآیندهای متناقض یعنی چه؟

نمونه‌های این تناقض برای هر مهندسی آشناست: شهرداری پروانه را بر اساس ضوابط طرح تفصیلی صادر می‌کند، سازمان نظام مهندسی نقشه‌ها را با مقررات ملی کنترل می‌کند، سازمان آتش‌نشانی الزامات جداگانه‌ای بر اساس مبحث سوم (حفاظت در برابر حریق) اعمال می‌کند و شرکت‌های گاز و برق هرکدام ضوابط خود را دارند. نتیجه، پرونده‌ای است که ماه‌ها میان چند پنجره در رفت‌وآمد است و گاهی الزامات یک دستگاه با دستگاه دیگر جمع‌پذیر نیست.

یکپارچه‌سازی یعنی این کنترل‌ها در یک فرآیند واحد، با یک سامانه و یک مرجع پاسخ‌گو انجام شود؛ چیزی که در بسیاری از کشورها زیر عنوان «پنجره واحد صدور مجوز ساخت» اجرا شده است.

چرا برای مهندسان مهم است؟

نخست، کوتاه شدن فرآیند صدور پروانه مستقیماً به معنای کوتاه شدن فاصله میان امضای قرارداد طراحی و دریافت حق‌الزحمه است؛ در شرایطی که تورم هر ماه تأخیر را به زیان واقعی مهندس تبدیل می‌کند.

دوم، یکپارچه‌سازی احتمالاً با الکترونیکی شدن کامل کنترل نقشه همراه خواهد بود. مهندسانی که طراحی را بر مبنای مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM) انجام می‌دهند، برای این مرحله آماده‌ترند، چون کنترل ماشینی ضوابط مبحث چهارم و مبحث ششم روی مدل بسیار ساده‌تر از نقشه‌های دوبعدی است.

سوم، عبارت «عدالت در ساخت‌وساز» اشاره‌ای است به توزیع ناعادلانه کار میان مهندسان؛ موضوعی که با ارجاع سیستمی کار نظارت در برخی استان‌ها آغاز شده و احتمالاً در قالب اصلاح مبحث دوم (نظامات اداری) سراسری خواهد شد. مهندسان تازه‌کار بیشترین نفع را از این تغییر خواهند برد.