پیشنهاد اصلاح آیین‌نامه ماده ۳۳ برای نگهداری ساختمان

هفتمین جلسه کمیسیون تعمیر و نگهداری ساختمان شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی ساختمان، با حضور اعضای کمیسیون و نماینده وزارت راه و شهرسازی به‌صورت مجازی برگزار شد. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان نظام مهندسی که سه‌شنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ منتشر شد، این نشست روز چهارشنبه ۱۸ شهریور برگزار شد و نماینده مدعو از سازمان استان تهران نیز در آن حضور داشت. بر اساس تصمیم نهایی جلسه، مقرر شد پیشنهادهای کمیسیون درباره آیین‌نامه اجرایی ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان برای بررسی و اقدام به وزارت راه و شهرسازی ارسال شود.

ماده ۳۳ چیست؟

ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، مسئولیت مالکان و بهره‌برداران را در نگهداری، تعمیر و ایمن‌سازی ساختمان پس از بهره‌برداری تعیین می‌کند؛ حوزه‌ای که برخلاف طراحی و ساخت، تاکنون کمترین نظارت نهادی را داشته است. بسیاری از حوادث ساختمانی ـ از سقوط نما تا نشت آسانسور ـ نه در مرحله ساخت، بلکه به‌دلیل نگهداری ناکافی در دوره بهره‌برداری رخ می‌دهند.

چرا برای مهندسان مهم است؟

فعال شدن آیین‌نامه اجرایی ماده ۳۳ می‌تواند برای نخستین بار، «نگهداری ساختمان» را از یک توصیه اخلاقی به یک تکلیف قانونی با ضمانت اجرا تبدیل کند؛ همان چیزی که مبحث بیست‌ودوم مقررات ملی ساختمان (مراقبت و نگهداری از ساختمان‌ها) از نظر فنی توصیه می‌کند اما تاکنون سازوکار الزام‌آوری برای آن وجود نداشته است.

برای مهندسان، این یعنی بازار تازه‌ای در قالب «بازرسی دوره‌ای ساختمان» و «گزارش وضعیت نگهداشت» شکل می‌گیرد؛ خدمتی که در بسیاری از کشورها به‌طور منظم توسط مهندس ناظر یا مشاور مستقل انجام می‌شود و در ایران تاکنون تنها برای ساختمان‌های بلندمرتبه و پرخطر به‌صورت پراکنده اجرا شده است.

از منظر ایمنی، الزام نگهداری منظم مستقیماً با کاهش خطر حریق مبحث سوم (حفاظت ساختمان‌ها در مقابل حریق) و ایمنی تأسیسات مبحث پانزدهم (آسانسورها و پلکان برقی) گره می‌خورد؛ دو حوزه‌ای که بازرسی دوره‌ای در آن‌ها نقش حیاتی دارد اما امروز عمدتاً به میل مالک وابسته است.

مهندسانی که علاقه‌مند به ورود به این حوزه هستند، باید هم متن فعلی ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی را مطالعه کنند و هم منتظر آیین‌نامه اجرایی جدید بمانند که دامنه دقیق مسئولیت مالک، بهره‌بردار و مهندس بازرس را مشخص خواهد کرد.