ایتالیا: بالاخانه بدون ایمنی لرزه‌ای باید تخریب شود

دیوان کاسیاسیون ایتالیا حکم تخریب یک بالاخانه افزوده‌شده روی بام ساختمان را تأیید کرد، چون ایمنی لرزه‌ای آن اثبات نشده بود. به گزارش INGENIO، نشریه تخصصی ساخت‌وساز ایتالیا، که در ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۷ مهر ۱۴۰۵) منتشر شد، این حکم در قالب «دستور شماره ۲۳۴۸۷ سال ۲۰۲۶» صادر شده است. گزارش تاریخ دقیق صدور دستور را ذکر نکرده و تحلیل آن نظر یک نشریه تخصصی است، نه مشاوره حقوقی.

ماجرای پرونده

بر اساس این گزارش، مالک یک آپارتمان زیر بام، بالاخانه (مانسارد) طبقه آخر را روی پشت‌بام مشترک گسترش داده بود. مالک واحد پایین‌تر برای خسارت و تخریب اضافه‌بنا شکایت کرد. دادگاه نخستین سیه‌نا خسارت را پذیرفت، ولی اضافه‌بنا را از نظر شهرسازی مجاز دانست. در دادگاه تجدیدنظر، گزارش کارشناس رسمی نشان داد اضافه‌بنا از حد مقرر در ضوابط لرزه‌ای منطقه‌ای فراتر رفته است و دادگاه تخریب کامل آن را حکم کرد. مالک ادعا کرد چون طبقه جدیدی نساخته و ارتفاع ساختمان تغییر نکرده، کار او «بالاسازی» نیست.

استدلال دیوان

دیوان این استدلال را نپذیرفت. به گفته آن، بالاسازی فقط ساخت یک طبقه جدید نیست و تبدیل فضاهای موجود مانند مانسارد با افزایش سطح و حجم هم می‌تواند بالاسازی باشد، حتی اگر ارتفاع کل ثابت بماند. ملاک این است که ساخت جدید فضای هوایی بالای ساختمان را اشغال کند.

دیوان همچنین ممنوعیت بالاسازی در شرایطی که وضع ایستایی ساختمان اجازه نمی‌دهد را گسترده تفسیر کرد: نه‌تنها تحمل وزن اضافه، بلکه توان سازه پس از ساخت در برابر نیروهای لرزه‌ای نیز مطرح است. اگر ضوابط لرزه‌ای برای بالاسازی احتیاط فنی مشخص کرده باشد، رعایت نکردن آن‌ها خطرناک‌بودن اضافه‌بنا را مفروض می‌کند. سازنده باید ثابت کند هم اضافه‌بنا و هم سازه زیرین در برابر خطر زلزله تاب می‌آورند. دیوان توجه کرد که کارشناس پیکربندی سازه‌ای ساختمان را بررسی نکرده و درز لرزه‌ای هم یافت نشده بود، پس ساختمان یک پیکره سازه‌ای واحد به حساب آمد. درخواست تجدیدنظر رد و تخریب کامل تأیید شد.

چرا برای مهندسان مهم است؟

در ایران نیز گاهی روی بام اتاق یا طبقه اضافه می‌شود و چنین کاری باید با تحلیل سازه‌ای مجدد همراه باشد. بار مرده و زنده اضافی، اثر زلزله و ظرفیت اعضای موجود باید بر پایه مبحث ششم بارهای وارد بر ساختمان و ضوابط استاندارد ۲۸۰۰ بررسی شود، و ارزیابی وضع موجود و نگهداری ساختمان در مبحث بیست‌ودوم آمده است. مسئولیت طراح و ناظر در مبحث دوم نظامات اداری روشن شده است. این حکم نشان می‌دهد اثبات ایمنی به عهده سازنده است و مدرک مهندسی پیش از اجرا اهمیت دارد.

برای مرور ضوابط قانونی ساخت و تغییر بنا، اپلیکیشن قوانین ساخت‌وساز را ببینید.