EcoReFibre اروپا؛ بازیافت تخته فیبر برای مصالح ساختمانی

پروژه اروپایی EcoReFibre فناوری‌هایی برای تفکیک، استخراج و استفاده مجدد از ضایعات تخته فیبر چوبی در محصولات جدید، از جمله مصالح ساختمانی، توسعه داده است. به گزارش نشریه اسپانیایی Construible که ۲۴ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد، این پروژه با بودجه برنامه هورایزن اروپا از ۱ مه ۲۰۲۲ آغاز شده و پایان آن برای اکتبر ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده است. هماهنگ‌کننده آن دانشگاه علوم کشاورزی سوئد است و مؤسسه‌های پژوهشی فرانسه، آلمان و نروژ و شرکت‌هایی مانند سونائه آراوکو، سوپرما و دیفن‌باخر در آن مشارکت دارند. نتایج بسته به نوع ماده بازیافتی، محصول و مقیاس آزمون متفاوت است.

نتایج اصلی

• **تفکیک:** خط تفکیک با شست‌وشو، طبقه‌بندی نوری و یادگیری ماشین، بیش از ۱۰۰ تن مواد را پردازش کرد و به خلوص ۹۵ درصد برای چوب جامد و ۹۷ درصد برای بخش تخته فیبر رسید
• **استخراج الیاف:** دو مسیر تر و خشک به سطح آمادگی فناوری ۶ (TRL 6) رسیدند، یعنی نمایش در محیط مرتبط، نه تجاری‌سازی
• **تخته MDF و HDF:** استفاده از ۱۵ تا ۲۵ درصد الیاف بازیافتی در مقیاس آزمایشگاهی بررسی شد و ۱۵ درصد عملکرد بهتری داشت؛ در تولید صنعتی HDF نازک تا ۱۵ درصد الیاف بازیافتی بدون افت بهره‌وری یا کیفیت سطح استفاده شد، هرچند مقاومت خمشی و چسبندگی داخلی کاهش یافت
• **عایق:** پنل‌های انعطاف‌پذیر با تا ۵۰ درصد الیاف تخته فیبر پس‌مصرف با نمونه مرجع برابری کردند؛ پنل‌های صلب با چگالی ۱۱۵ کیلوگرم بر مترمکعب تا ۲۵ درصد الیاف تخته فیبر را پذیرفتند، اما پنل‌های ۲۰۰ کیلوگرم بر مترمکعب الزامات مکانیکی را برآورده نکردند
• **بلوک زیستی:** بلوک‌هایی با چگالی حدود ۴۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب از گرد و ریزه تخته فیبر با چسب زیستی بر پایه اسید سیتریک و سوربیتول ساخته شد؛ مقاومت فشاری و رطوبتی مناسب گزارش شد، اما مقاومت حریق، عملکرد حرارتی و صوتی و انتشار ترکیبات آلی فرار هنوز بررسی نشده است

گزارش تأکید می‌کند این نتایج در مقیاس پایلوت‌اند و تأیید صنعتی لازم دارند.

چرا برای مهندسان مهم است؟

ایران مصالح چوبی صنعتی ـ MDF و نئوپان ـ را در حجم زیاد در دکوراسیون و کابینت مصرف می‌کند و ضایعات آن بازیافت سازمان‌یافته‌ای ندارد. این پروژه نشان می‌دهد بازیافت در تولید عایق و بلوک سبک شدنی است، اما نکته مهم برای مهندسان ناظر و طراح، تفاوت میان «محصول آزمایشگاهی» و «مصالح مشمول مقررات» است. هر مصالح تازه ساختمانی پیش از استفاده در ایران باید طبق ضوابط مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان (مصالح و فرآورده‌های ساختمانی) تأییدیه فنی بگیرد.

مقاومت حریق بلوک‌های زیستی هنوز نامعلوم است؛ برای ساختمان‌ها، این به معنای اجازه نداشتن به استفاده از آن‌ها در جداره‌های مشمول الزامات مبحث سوم (حفاظت ساختمان‌ها در مقابل حریق) تا اثبات رفتار آن‌هاست. عایق‌های بازیافتی نیز اگر روزی وارد بازار شوند، باید ضوابط مبحث هجدهم (عایق‌بندی و تنظیم صدا) و ضریب انتقال حرارت مورد نیاز مبحث نوزدهم (صرفه‌جویی در مصرف انرژی) را با آزمایش معتبر برآورده کنند.

یک نکته عملی برای تولیدکنندگان داخلی: تفکیک و تمیزکاری دقیق ضایعات، شرط کیفیت الیاف بازیافتی است؛ همان ۹۵ و ۹۷ درصد خلوص، مبنای قابل‌قبول بودن محصول بعدی است.