آب‌پاش ESFR زیر سقف شیب‌دار؛ بررسی زمان فعال‌سازی با CFD

آیا شیب زیاد سقف انبار، فعال‌شدن آب‌پاش‌های ESFR را دیرتر می‌کند؟ مطالعه‌ای ایتالیایی با شبیه‌سازی دینامیک سیالات محاسباتی (CFD) نشان می‌دهد در دو انبار مورد بررسی، رفتار حرارتی سقف شیب‌دار و سقف مرجع «اساساً هم‌ارز» بوده است. به گزارش INGENIO، نشریه تخصصی ساخت‌وساز ایتالیا، که در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ (۳۰ مهر ۱۴۰۵) منتشر شد، مارکو لامبرتی، مهندس ایمنی حریق، یافته‌های مطالعه شرکت FSE Progetti را شرح داده است. مطالعه فقط پاسخ حرارتی آب‌پاش‌ها را بررسی می‌کند و اثربخشی اطفا را نمی‌سنجد.

چه چیزی مدل شد؟

دو انبار پارچه، رول‌های الیاف طبیعی و مصنوعی را در ظرف‌های فلزی تا ارتفاع حدود ۷ متر روی زمین یا قفسه نگه می‌دارند. قطر رول‌ها حدود ۲۰ تا ۷۵ سانتی‌متر است. در یک انبار رول‌ها در سلفون پیچیده و در ظرف‌هایی با کناره‌های باز قرار دارند و در دیگری در ظرف‌هایی که سه طرفشان بسته است. هر دو انبار با آب‌پاش ESFR زیر سقف دوشیب محافظت می‌شوند که شیب آن از حد ۱۰ درجه (۱۷٫۶ درصد) در استاندارد UNI EN 12845-2 بیشتر است. مدل A سقف واقعی است و مدل B یک سقف دوشیب مرجع با شیب ۱۰ درجه است؛ ارتفاع بیشینه زیر سقف، چیدمان، جای آب‌پاش‌ها، RTI و دمای فعال‌سازی در هر دو یکسان است.

آتش روی پارچه مصنوعی، به‌عنوان سخت‌ترین حالت، با منحنی رشد سریع و در مرکز و در بیشینه ارتفاع مدل شد که نویسنده آن را محافظه‌کارانه‌ترین حالت می‌داند. شبیه‌سازی با نرم‌افزار FDS (شبیه‌ساز دینامیک آتش) انجام شد. معیارهای مقایسه، منحنی نرخ آزادسازی گرما، زمان فعال‌سازی نخستین آب‌پاش و زمان فعال‌سازی دوازدهمین آب‌پاش (تعداد سرهای طراحی) و ترتیب فعال‌شدن آن‌هاست.

نتیجه و محدودیت‌ها

نتیجه این است که سقف واقعی با شیب بیشتر، زمان فعال‌سازی را به‌طور معنادار بدتر از مرجع ۱۰ درجه نمی‌کند. نویسنده این نتیجه را پشتوانه فنی برای راه‌حل جایگزین می‌داند، نه اثبات انطباق با ضوابط. یافته‌ها فقط برای هندسه، چیدمان انبار، سناریوی آتش و مشخصات آب‌پاش مدل‌شده معتبرند و تغییر مهم نیازمند ارزیابی تازه است. عملکرد هیدرولیکی، تأمین آب و پمپ‌ها بررسی نشده‌اند و عددهای دقیق زمان فعال‌سازی در بخش قابل‌دسترس مقاله نیامده است.

چرا برای مهندسان مهم است؟

این مطالعه نمونه‌ای از اثبات «سطح حفاظتی معادل» برای حالتی است که ضوابط تجویزی اجازه نمی‌دهد. در ایران نیز الزام‌های حفاظت ساختمان‌ها در برابر آتش، از جمله سامانه‌های بارنده، در مبحث سوم حفاظت ساختمان‌ها در برابر آتش و نصب تأسیسات در مبحث چهاردهم تأسیسات مکانیکی مطرح است. هر استفاده از شبیه‌سازی به‌جای ضابطه باید با مرجع و مورد پروژه شفاف و با تأیید مرجع ذی‌صلاح انجام شود و نمی‌توان نتیجه یک انبار را بدون بررسی مجدد به ساختمان دیگر تعمیم داد.

برای مرور ضوابط ایمنی، اپلیکیشن قوانین ساخت‌وساز را ببینید.