فرونشست زمین چندین خط ریلی ایران را تهدید می‌کند

فرونشست زمین چند خط ریلی مهم کشور را تهدید می‌کند. به گزارش خبرگزاری مهر، علی بیت‌اللهی، رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، روز ۲۹ مهر ۱۴۰۵ گفت خط تهران ـ مشهد یکی از مهم‌ترین مسیرهای در معرض خطر است. به گفته او، این مسیر از جنوب تهران به سمت ورامین می‌گذرد و سپس از دشت‌های نیشابور و مشهد عبور می‌کند که پهنه‌های فرونشستی هستند. در چند نقطه شکاف‌های بزرگی زیر ریل دیده شده است. او تأکید کرد این موارد تنها بخشی از مخاطرات فرونشست برای خطوط ریلی است.

کدام مسیرها در معرض خطرند؟

بیت‌اللهی علاوه بر مسیر تهران ـ مشهد، به این موارد اشاره کرد:

• خط اصفهان ـ شیراز، به‌ویژه در دشت مهیار با موارد متعدد فرونشست
• راه‌آهن تبریز ـ صوفیان در مسیر مرند و جلفا
• مسیر ریلی قم
• حدود ۲۵۰ کیلومتر از مسیر طراحی‌شده قطار سریع‌السیر تهران ـ اصفهان که در پهنه فرونشستی قرار می‌گیرد

استان‌های درگیر در این گزارش فارس، اصفهان، سمنان، خراسان رضوی و تهران‌اند. متن خبر راهکار مشخصی برای مقابله ذکر نکرده و فقط گفته در بخش‌هایی از مسیرها بازدید انجام شده و مناطق در معرض خطر شناسایی شده‌اند.

بناهای تاریخی هم در خطرند

به گفته بیت‌اللهی، از حدود ۶۳ اثر ثبت‌شده جهانی، نزدیک به ۲۷ درصد در پهنه‌های فرونشستی قرار دارند و تخت جمشید، نقش رستم و میدان نقش جهان از مهم‌ترین آثار در معرض خطرند. بیش از ۴۰ هزار مکان تاریخی نیز شناسایی و مکان‌یابی شده که بخشی از آن‌ها در این پهنه‌ها واقع است.

چرا برای مهندسان مهم است؟

نشست‌های نامساوی بستر، ریل‌ها را از تراز خارج می‌کند و ایمنی بهره‌برداری را کاهش می‌دهد. در طراحی پروژه‌های خطی و ساختمان‌های مجاور آن‌ها، شناخت پهنه‌های فرونشستی پیش از انتخاب مسیر و نوع پی ضروری است و مبحث هفتم پی و پی‌سازی روش‌های مطالعه و طراحی را مطرح می‌کند. اثر نشست‌های نامساوی بر بارهای سازه نیز در مبحث ششم بارهای وارد بر ساختمان باید دیده شود. این مطلب در ادامه گزارش‌های همین مرکز درباره رابطه برداشت آب زیرزمینی و فرونشست است.

برای محاسبه‌های مهندسی روزمره، ابزارهای محاسبات مهندسی اپلیکیشن را ببینید.