احیای ۸۹ هزار مترمربع از بازارهای تاریخی کشور آغاز شد

۸۹ هزار مترمربع از بازارهای تاریخی کشور در دست مرمت و احیاست. به گزارش خبرگزاری مهر، علی نبیان، سرپرست شرکت بازآفرینی شهری ایران، روز یکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد عملیات «مرمت تخصصی بنا، مقاوم‌سازی، نماسازی، کف‌سازی و حذف الحاقات ناهمگن» در بازارهای تاریخی سراسر کشور اجرا می‌شود. به گفته او، هدف این برنامه حفظ معماری ایرانی ـ اسلامی و احیای اقتصاد محلی است.

پروژه‌ها در کدام شهرها هستند؟

بر اساس فهرست اعلام‌شده:

• **فارس:** پنج پروژه، از جمله مرمت بازار وکیل شیراز و بازسازی ۲۰ هزار مترمربعی بازار جهرم
• **اصفهان:** چهار پروژه در بازارهای شهرضا، نطنز، زواره و نایین
• **همدان:** مرمت ۱۵ هزار مترمربعی و دو فاز بازار پاقلعه نهاوند
• **یزد، خراسان شمالی، خراسان جنوبی** و چند استان دیگر

نبیان اهداف برنامه را «حفظ تاب‌آوری سازه‌ای، مدیریت ریسک حریق، تثبیت اقتصاد محلی و حفظ میراث معماری در کنار توسعه گردشگری فرهنگی» عنوان کرد. این خبر در شرایطی منتشر می‌شود که شرکت بازآفرینی شهری به‌تازگی در سازمان ملی زمین و مسکن ادغام شده و نبیان به‌عنوان سرپرست هر دو مجموعه کار می‌کند.

چرا برای مهندسان مهم است؟

بازارهای تاریخی از آسیب‌پذیرترین ساختمان‌های ایران در برابر زلزله و حریق‌اند: دیوارهای باربر آجری و خشتی، طاق و گنبدهای بدون کلاف، و تراکم بالای مغازه‌ها با سیم‌کشی فرسوده. مقاوم‌سازی چنین سازه‌هایی بر اساس مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان (ساختمان‌های با مصالح بنایی) و دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود انجام می‌شود و باید با اصول مرمت میراث فرهنگی هماهنگ باشد؛ یعنی تقویت سازه بدون تغییر هویت تاریخی بنا.

«مدیریت ریسک حریق» که در اظهارات نبیان آمده، دقیقاً همان چیزی است که بازارهای تاریخی در سال‌های گذشته به‌دلیل آتش‌سوزی‌های مکرر نیاز داشته‌اند: بازنگری سیم‌کشی طبق مبحث سیزدهم (تأسیسات برقی)، تفکیک مسیرهای فرار و سامانه‌های اعلام و اطفا طبق مبحث سوم (حفاظت ساختمان‌ها در مقابل حریق). طراحی سیستم اطفای حریق در بازار با راسته‌های باریک و سقف طاقی، چالش ویژه‌ای است که مهندسان تأسیسات مکانیکی باید با خلاقیت حل کنند.

«حذف الحاقات ناهمگن» نیز فرصت کاری برای مهندسان نقشه‌بردار و معمار است: برداشت دقیق وضع موجود، شناسایی بخش‌های اصیل از الحاقی و تهیه نقشه مرمت پیش از هر اقدام. چارچوب حقوقی حفاظت از آثار تاریخی در قوانین میراث فرهنگی و بافت‌های ارزشمند آمده است.