سازه چوبی ۲ میلیون دلار از هزینه یک ساختمان دانشگاهی کاست

استفاده از سازه چوبی مهندسی‌شده (Mass Timber) در یک ساختمان دانشگاهی در آمریکا، حدود ۲ میلیون دلار از هزینه پروژه کاسته و زمان اجرا را ۲۵ درصد کوتاه کرده است. به گزارش نشریه آمریکایی Construction Dive که ۱ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد، این ساختمان چهارطبقه با نام «کایزر بورساری» در دانشگاه وسترن واشنگتن در شهر بلینگهام ساخته شده، ۵۵ میلیون دلار هزینه داشته و پیمانکار آن شرکت مورتنسون بوده است. اصلی‌ترین منبع صرفه‌جویی، حذف کامل زیرزمین بوده است.

سبکی سازه، زیرزمین را حذف کرد

بر اساس این گزارش، وزن کمتر سازه چوبی نسبت به بتن و فولاد، بارهای سازه‌ای را کاهش داد و این امکان را فراهم کرد که اتاق برق از زیرزمین به طبقه همکف منتقل شود. با این جابه‌جایی، زیرزمین دیگر لازم نبود و حذف آن، مصرف بتن را به‌شدت کاهش داد. اصلاحات مهندسی ارزش دیگری نیز در پروژه اعمال شد؛ از جمله استفاده از سیستم تهویه مطبوع VRF و بهینه‌سازی مسیر فاضلاب.

قطعات پیش‌ساخته چوبی که به جوشکاری نیاز نداشتند و کاهش رفت‌وآمد کامیون‌های بتن، هزینه نیروی کار را هم پایین آورد. هماهنگی زودهنگام در مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM) زمان نصب سازه چوبی را حدود دو ماه جلو انداخت. ساختمان از ۲۰۲۳ آغاز شد، اوایل ۲۰۲۵ افتتاح شد و پس از یک سال پایش عملکرد، گواهی‌های «کربن صفر» و «انرژی صفر» را دریافت کرد.

چرا برای مهندسان مهم است؟

سازه چوبی مهندسی‌شده (چوب لایه‌ای متقاطع یا CLT و تیرهای چسبی) در ایران تقریباً ناشناخته است؛ کمبود منابع جنگلی و نبود ضوابط طراحی، دو مانع اصلی آن‌اند. اما درس اصلی این پروژه به چوب محدود نمی‌شود: کاهش وزن سازه، زنجیره‌ای از صرفه‌جویی را در پی‌سازی و زیرزمین ایجاد می‌کند. همین منطق در ایران با سقف‌های سبک، دیوارهای پیش‌ساخته سبک و سازه‌های فولادی سبک قابل پیاده‌سازی است؛ رویکردی که مبحث یازدهم مقررات ملی ساختمان (طرح و اجرای صنعتی ساختمان‌ها) ترویج می‌کند.

کاهش وزن ساختمان در ایران مزیت دیگری هم دارد: نیروی زلزله مستقیماً به جرم سازه وابسته است و سازه سبک‌تر، نیروی لرزه‌ای کمتری دریافت می‌کند؛ موضوعی که در محاسبات بار طبق مبحث ششم (بارهای وارد بر ساختمان) بازتاب دارد.

در عین حال، هر سازه چوبی در ایران باید الزامات ایمنی در برابر آتش را طبق مبحث سوم (حفاظت ساختمان‌ها در مقابل حریق) رعایت کند؛ پوشش‌های محافظ و ابعاد مقاطع، همان چیزی است که سازه‌های چوبی امروزی را در برابر حریق مقاوم می‌کند.