آسانسور صخره‌ای ۲۸۸ متری چین، راه مدرسه را کوتاه کرد

در یکی از مناطق کوهستانی چین، آسانسوری با ارتفاع نزدیک به ۲۸۸ متر در دل صخره نصب شده تا دانش‌آموزان روستاهای صعب‌العبور بدون نیاز به صخره‌نوردی چندساعته به مدرسه دسترسی داشته باشند. به گزارش زومیت، این سازه فولادی که به سفارش دولت محلی ساخته شده، مسیری چندساعته را به چند دقیقه کاهش داده و نمونه‌ای است از این‌که مهندسی سازه چگونه می‌تواند به‌جای جاده‌سازی پرهزینه، مسئله دسترسی روستاهای کوهستانی را حل کند.

پیش از احداث این سازه، مسیر رفت‌وآمد روزانه دانش‌آموزان از میان دره‌ها و صخره‌های تیز، ساعت‌ها زمان می‌برد و در فصل‌های بارانی یا برفی عملاً غیرممکن می‌شد. بسیاری از خانواده‌ها به همین دلیل فرزندان خود را در طول هفته در نزدیکی مدرسه اسکان می‌دادند.

سازه‌ای کاربردی، نه گردشگری

این آسانسور با سازه‌ای فولادی در امتداد دیواره صخره نصب شده و مسیری را که پیش‌تر ساعت‌ها طول می‌کشید، به چند دقیقه کاهش داده است. طراحی آن شباهت زیادی به آسانسورهای شیشه‌ای گردشگری دارد ـ مانند آسانسور مشهور بایلونگ در ژانگ‌جیاجیه ـ اما هدف اصلی آن کاربردی و آموزشی است، نه توریستی.

برج فولادی آسانسور در چند نقطه به دیواره صخره مهار شده و بار قائم کابین و وزن سازه از طریق شالوده‌ای در پای صخره به زمین منتقل می‌شود؛ درحالی‌که بار جانبی باد ـ که در ارتفاع ۲۸۸ متر و در دهانه یک دره قابل‌توجه است ـ از طریق مهارهای صخره‌ای تحمل می‌شود.

این پروژه نمونه‌ای از کاربرد مهندسی سازه در حل مسائل روزمره مناطق کوهستانی است و بسیاری آن را الگویی برای سایر روستاهای صعب‌العبور در جهان می‌دانند.

چرا برای مهندسان مهم است؟

ایران نیز ده‌ها روستای کوهستانی در زاگرس و البرز دارد که دسترسی به مدرسه و درمانگاه در آن‌ها به مسیرهای پرخطر وابسته است. این پروژه نشان می‌دهد راه‌حل همیشه جاده‌کشی چندمیلیاردی نیست؛ گاهی یک سازه قائم با هزینه بسیار کمتر مسئله را حل می‌کند.

از منظر فنی، آسانسورهای با ارتفاع بالا و نصب در فضای باز، الزامات ویژه‌ای دارند که مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان (آسانسورها و پلکان برقی) بخشی از آن‌ها را پوشش می‌دهد: از سرعت و شتاب مجاز و سیستم‌های ترمز اضطراری تا الزامات چاه آسانسور و تهویه. اما نصب در محیط باز و کوهستانی ـ اثر باد بر کابین، یخ‌زدگی ریل‌ها و اختلاف دمای شدید ـ فراتر از الزامات ساختمانی معمول است و به مطالعات اختصاصی نیاز دارد.

طراحی سازه نگهدارنده نیز مستقیماً با مبحث ششم (بارهای وارد بر ساختمان) در محاسبه بار باد در ارتفاع و مبحث دهم (ساختمان‌های فولادی) در طراحی برج‌های خرپایی لاغر پیوند دارد. مهار به صخره هم موضوعی ژئوتکنیکی است: ظرفیت مهارهای صخره‌ای به کیفیت توده‌سنگ بستگی دارد و بدون شناسایی دقیق درزه‌ها، مطابق اصول مبحث هفتم (پی و پی‌سازی)، نمی‌توان به آن‌ها اعتماد کرد.